Trọng tài người Pháp Clement Turpin ra hiệu trong trận đấu vòng 32 World Cup giữa Colombia và Ghana ngày 3 tháng 7. (Ảnh: AP/Jeff Roberson)
Năm nay, FIFA World Cup 2026™ có 52 trọng tài chính, 88 trọng tài biên và 30 trọng tài video (VAR). Đoàn trọng tài gồm 170 người là số lượng lớn nhất trong lịch sử World Cup, do thể thức năm nay mở rộng với 48 đội và 104 trận đấu. Các trọng tài đến từ 50 quốc gia thành viên FIFA thuộc tất cả các liên đoàn châu lục, với 8 người đại diện cho Hoa Kỳ. Trong số đó cũng có 6 trọng tài nữ.
Leif Lindberg, một trong hai trọng tài biên trong trận chung kết năm 2002 giữa Brazil và Đức, chia sẻ với CNN Sports về lần đầu tiên ông làm trọng tài tại World Cup. Đó là vào ngày 4 tháng 6 năm 2002.
"Hôm đó là trận đấu World Cup đầu tiên của tôi và cũng là trận đấu World Cup đầu tiên của Hàn Quốc trên sân nhà. Chúng tôi có 50.000 khán giả mặc áo đỏ. Tiếng ồn thật kinh khủng" - Leif nói - "Nhưng tất cả chúng tôi đều mơ ước được làm trọng tài tại World Cup".
Nhưng để biến khát vọng đó thành hiện thực cần nhiều hơn là chỉ luyện tập chuyên sâu và thành tích không tì vết trên sân. Đối với nhiều người, việc cân bằng giữa nhiệm vụ điều khiển trận đấu và công việc toàn thời gian đòi hỏi một cái giá rất đắt về mặt cá nhân.
Lindberg - một trọng tài đã nghỉ hưu và đang ở cuộc hôn nhân thứ hai cho biết: "Hầu hết các trọng tài đều đã trải qua ít nhất một cuộc ly hôn. Nhiều người phải hy sinh cuộc sống gia đình theo cách này hay cách khác".
Cách thức lựa chọn trọng tài
(Từ trái sang) Trọng tài dự bị Cristian Navarro, trọng tài biên Juan Pablo Belatti, trọng tài chính Facundo Tello, trọng tài biên Gabriel Chade và trọng tài thứ tư Dario Herrera bước ra sân trước trận tứ kết World Cup giữa Pháp và Morocco ngày 9 tháng 7. (Ảnh: AP/Charles Krupa)
Theo FIFA, quá trình tuyển chọn trọng tài bắt đầu ngay sau World Cup Qatar 2022 kết thúc. Các ứng viên phải tham dự các buổi hội thảo, trải qua các bài kiểm tra thể lực và có kinh nghiệm điều khiển các giải đấu của FIFA trước đó. Thành tích của họ trong các giải đấu trong nước và quốc tế cũng được theo dõi trong ba năm qua, trước khi một ủy ban hoàn thiện danh sách.
Cựu trợ lý trọng tài Renato Faverani giải thích với CNN Sports: "Trong mỗi trận đấu quan trọng trước World Cup, chúng tôi đều có một hoặc hai người quan sát".
Ông cho biết thêm rằng các trọng tài ở cấp độ cao nhất được phân công vào cùng một đội ngũ trọng tài trong các trận đấu quốc tế và được đánh giá theo nhóm.
"Sau đó, bạn sẽ nhận được một bản đánh giá và tiếp đó, được so sánh với các đội trọng tài khác".
Renato Faverani đã điều khiển bốn trận đấu tại World Cup 2014, bao gồm cả trận chung kết giữa Đức và Argentina. Trọng tài người Ý cho biết ngay cả việc có tên trong danh sách được xem xét cũng không phải là chuyện dễ dàng, vì chỉ những người đang hoạt động trong các trận đấu cấp cao nhất mới có cơ hội được lựa chọn. Ví dụ, trước khi được bổ nhiệm, Faverani đã xây dựng một hồ sơ năng lực đồ sộ tại UEFA Champions League (thậm chí còn điều khiển trận chung kết năm 2013), Giải vô địch châu Âu và Serie A, cùng nhiều giải đấu khác.
Trọng tài Renato Favenrani. (Ảnh: aiachiari)
Một khi được chọn làm trọng tài cho World Cup - khi giải đấu diễn ra - các trọng tài sẽ được chỉ định ba đến bốn ngày trước mỗi trận đấu, dựa trên phong độ của họ. FIFA cũng cấm các trọng tài điều khiển các trận đấu có sự tham gia của quốc gia mình để tránh xung đột lợi ích, do đó không có danh sách ứng cử viên được xác định trước cho vòng đấu loại trực tiếp.
Được triệu tập đến trận chung kết
Vậy, các trọng tài biết mình được chọn cho trận chung kết như thế nào?
Được chọn cho trận đấu đỉnh cao của bóng đá là một cảm xúc dâng trào mãnh liệt. Trọng tài Renato Faverani nhớ lại khoảnh khắc ông được chọn. Đó là lúc ông vừa trở về từ một buổi tập gần khách sạn, Faverani thấy tất cả các trọng tài đã tập trung và ngồi trong một hội trường lớn. Sau đó, Chủ tịch FIFA Sepp Blatter lúc bấy giờ đứng lên phía trước, mở một tờ giấy và bắt đầu đọc.
"Các trọng tài cho trận chung kết World Cup là: Ông…" - Blatter nói. Vài giây hồi hộp trôi qua trước khi tên của Faverani được xướng lên. Những nhân vật nổi bật và các đồng nghiệp - bao gồm cả Howard Webb của Anh, trọng tài của trận chung kết năm 2010 tại Nam Phi - đã đến chúc mừng.
"Trong hai hoặc ba giờ, đó là khoảnh khắc tuyệt vời nhất" - Faverani nói - "Rồi, áp lực và trách nhiệm ập đến. Bạn chỉ mong trận đấu đến nhanh chóng vì áp lực rất cao".
Khi niềm vui lắng xuống, công việc thực sự bắt đầu.
Những áp lực trong và ngoài sân cỏ
Điều mà người hâm mộ thường không nhận ra là quá trình này bắt đầu từ nhiều ngày trước khi trận đấu khai màn. Việc nắm vững Luật thi đấu thôi là chưa đủ. Ngoài việc tập luyện thể chất hàng ngày, bao gồm chạy đường dài và tập gym, các trọng tài còn tham dự các buổi thuyết giảng và nghiên cứu chi tiết về các đội mà họ sắp điều khiển trận đấu.
"Việc hiểu rõ chiến thuật phòng ngự của một đội và đặc điểm của các cầu thủ là vô cùng quan trọng" - Faverani nói. Trọng tài người Ý này đã xem lại hàng giờ băng ghi hình các trận đấu trước đó có sự tham gia của các đội mà ông sắp điều khiển và tham khảo ý kiến của các đồng nghiệp đã từng làm trọng tài trong những trận đấu đó, tìm kiếm lời khuyên và hướng đến việc tránh lặp lại những sai lầm trong quá khứ.
Một số trách nhiệm chính của trọng tài biên là xác định lỗi việt vị và báo hiệu phạm lỗi và hành vi không đúng mực. Việc biết được những cầu thủ nào dễ xảy ra xung đột và tranh cãi gay gắt đã giúp Faverani giữ được sự bình tĩnh, thậm chí nở một "nụ cười nhẹ", khi căng thẳng leo thang.
Trọng tài Leif Lindberg (đứng thứ 2 từ trái sang). (Ảnh: Getty Images)
Một trận đấu play-off World Cup 2013 mang tính quyết định giữa Bồ Đào Nha và Thụy Điển - với sự góp mặt của hai tiền đạo huyền thoại, Cristiano Ronaldo và Zlatan Ibrahimović (nay đã giải nghệ) - là một ví dụ điển hình. Cả hai cầu thủ đều nổi tiếng với tính cách cứng rắn và lối chơi đặc trưng.
Faverani là trọng tài biên trận đấu đó đó. Ông cho biết, việc làm quen với các mô hình tấn công và tuyến phòng ngự đã giúp ông dự đoán được diễn biến trận đấu trước khi nó xảy ra. Và bất chấp sự gần gũi với những ngôi sao lớn nhất, các trọng tài vẫn giữ khoảng cách với danh tiếng và tập trung vào trận đấu.
"Khi tiếng còi vang lên, chỉ còn 11 đấu 11, không hơn không kém" - ông nói.
Bất chấp những tranh cãi xung quanh công nghệ Trọng tài video (VAR), công nghệ này chỉ mới được giới thiệu vào năm 2018. Trước đó, tất cả các lỗi đều được đánh giá trực tiếp bằng mắt thường - một tiêu chuẩn phần lớn vẫn được duy trì cho đến ngày nay, mặc dù vẫn có khả năng xem xét lại.
Một quyết định "rất khó khăn" từ trận chung kết năm 2014 vẫn còn ám ảnh Faverani. Hiệp một không có bàn thắng nào được ghi khi trận đấu dần kết thúc dưới ánh nắng chói chang của sân vận động Maracanã ở Rio de Janeiro. Cả hai đội vẫn đang căng thẳng tìm kiếm bàn thắng mở tỷ số, và Đức được hưởng một quả phạt góc.
Quả phạt góc được tạt vào vòng cấm đông đúc của Argentina, nơi Benedikt Höwedes bật cao hơn các cầu thủ và đánh đầu hướng về khung thành. Bóng đập vào cột dọc và bật trở lại, đến chân Thomas Müller. Nhưng tiền đạo người Đức đã ở vị trí việt vị trong tình huống hỗn loạn đó – theo lời Faverani – chỉ chưa đến 10 centimet.
"Tôi đang tập trung nên đã giơ cờ lên" - Faverani hào hứng kể lại - "Trọng tài biên robot", như một tờ báo Đức đã châm biếm sau đó, hóa ra lại đúng".
Việc tiến bộ từ các giải đấu nghiệp dư đến World Cup đã lấy mất của Faverani và Lindberg khoảng 30 năm. Hành trình của họ được đo bằng thời gian họ bỏ lỡ với gia đình đang chờ đợi ở nhà.
Và số liệu thống kê cho thấy rõ ràng con đường gian truân khó khăn của những người theo đuổi công việc trọng tài như thế nào. Trong số 3.725 trọng tài trong danh sách quốc tế của FIFA, chỉ có 4,5% đến được Bắc Mỹ mùa hè này, và chỉ một số rất ít sẽ được giao trọng trách điều khiển trận chung kết.
Bình luận (0)